Archanioł Michał

tempera na drewnie,
deska wym. 40x25 [cm],
kowczeg, szpongi,

Archanioł Michał (Mika'el - hebr.: Któż, jak Bóg?) jest dowódcą zastępów niebieskich, stoi na straży pokoju i harmonii oraz strzeże bram niebios. Według tradycji chrześcijańskiej i żydowskiej, kiedy Lucyfer zbuntował się przeciw Bogu, Archanioł Michał miał wystąpić jako pierwszy z okrzykiem: "Któż, jak Bóg!" (stąd prawdopodobnie pochodzi jego imię). Archanioł Michał przedstawiony jest w dwóch zasadniczych typach: Deesis i Archistrateg. Drugi typ to samodzielna ikona Michała Archanioła przedstawionego jako archistratega. Odziany jest wówczas w krótki żołnierski chiton, na który nałożona jest złota zbroja. Całość okrywa czerwony hymation spięty pod szyją. Atrybutem archistratega jest miecz lub włócznia. W obydwu typach ikonograficznych Archanioł Michał posiada skrzydła (symbol posłannictwa oraz uwolnienia od tego wszystkiego co ziemskie) a we włosy ma wpleciony pendition (ros. toroki) - wstążkę, przechodzącą nad czołem i rozchodzącą się u skroni. Pendition jest symbolem posłuszeństwa aniołów wobec Boga.
W księgach apokryficznych Michał występuje jako osoba pierwsza po Bogu, wykonawca planów Bożych, szczególny opiekun Izraela. On ma klucze do nieba. Jest księciem aniołów. Jest aniołem sądu i kar Bożych, a także aniołem Bożego miłosierdzia. Jego wreszcie pomocy wzywają umierający, wierząc, że towarzyszy on duchom zmarłych na sąd Boży. W Nowym Testamencie Michał czczony jest jako patron Kościoła. Jego obrały sobie za szczególnego patrona Niemcy i Austria. W latach niewoli był także patronem Galicji. Dziś Archanioł Michał jest patronem złotników i rytowników, ołowników i cynowników, pozłotników, żołnierzy, aptekarzy, krawców, szklarzy, malarzy, piekarzy, tokarzy, kupców, konstruktorów wag, pracowników banków i radiomechaników; jest też patronem umierających i dobrej śmierci, biednych dusz, cmentarzy, wzywany jest w przypadku błyskawic i niezgody małżeńskiej.

styczeń 2005 r.