Techniki pozłotnicze

Najdoskonalszym tłem w ikonach, mającym głębokie uzasadnienie teologiczne, jest tło wykonane z czystego złota.

Pozłacanie jest to pokrywanie powierzchni przedmiotów cieniutkimi płatkami złota lub jego proszkiem. Technik pozłotniczych jest wiele, lecz do celów malarskich stosowane są zasadniczo dwie: pozłacanie na pulment i na mikstion, często też określane (mniej słusznie) jako technika połyskowa i technika matowa.
Złocenie na pulmencie. Technika złocenia na pulmencie stosowana jest na przedmiotach znajdujących się we wnętrzach i to prawie wyłącznie drewnianych, natomiast rzadko na przedmiotach kamiennych lub na zaprawach wapiennych. Sporządzanie pozłoty pulmentowej o powierzchni wypolerowanej błyszczącej wymaga wcześniejszego naniesienia wielu cienkich warstw pulmentu. Jest to technika kosztowna, trwała, jakkolwiek nieodporna na wilgoć, stąd nie nadająca się do pozłacania przedmiotów znajdujących się na zewnątrz. Ponadto jest techniką dosyć trudna, wymagającą zręczności, staranności, czystości i doświadczenia, jak również znacznego nakładu czasu.
Złocenie na mikstionie. Mikstion lub miksjon (łac. mixus - mieszany) jest to werniks tłusty - wysoko gatunkowy pokost lniany z dodatkiem żywic używany jako warstwa zaprawy do przyklejania folii złotej. Jest to technika trwałą, łatwa do wykonania i odporna na działanie wilgoci.
Ponieważ pozłoty olejnej nie można polerować, zaprawa pod nią musi być idealnie wyszlifowana, od tego bowiem w znacznym stopniu zależy końcowy efekt pracy. W wypadku złocenia na mikstion wyszlifowany grunt należy nasycić roztworem szelaku w spirytusie lub olejem, aż do uzyskania jednolicie połyskującej powierzchni. Zabieg ten ma na celu stworzenie warstwy izolacyjnej, na której po jej zupełnym przeschnięciu dopiero możemy rozprowadzić mikstion. Mikstion rozprowadza się cienko i równomiernie pędzlem szczecinowym. Następnie należy odczekać najczęściej od 3 do 12 godzin (zależnie od rodzaju mikstionu), aż mikstion podeschnie, a równocześnie jeszcze zachowa odpowiednią lepkość. W za mokrym mikstionie płatek złota tonie, zaś na przeschniętym nie chwyta podłoża lub źle się go trzyma. Utrafienie tego właściwego momentu dla nakładania folii jest na początku trudne. Próbę tężenia mikstionu można przeprowadzić przez ostrożne dotknięcie końcem palca. Mikstion mokry czepia się palca, podeschnięty nie czepia się, natomiast jeśli lekko po nim palec przesuniemy, wydaje gwiżdżący szelest. Przycięty do odpowiedniego rozmiary płatek złota przenosimy na miejsce pokryte mikstionem przyciskając płatek pędzlem lub zwitkiem waty. Po dokładnym dociśnięciu złota zwitkiem waty otrzepuje się nie przyklejoną pozłotę, zaś przyklejoną część wygładza się miękkim pędzlem. Jeśli nie używamy płatków prawdziwego złota, to utrwalenie pozłoty przez naniesienie warstwy szelaku lub werniksowanie jest czynnością konieczna.

Do pozłacania można wykorzystać prawdziwe złoto lub szlagmetal.
Płatki złota występują o różnych barwach (czerwone, czerwonożółte, żółte, zielone, niebieskie, szare i białe). Im mniejsza liczba karatów tym złoto jest bardziej zielonkawe. Płatki złota o wymiarach 8x8 cm można kupić w tzw. książeczkach po 25 szt. Rozróżniamy złoto płatkowe transferowe lub wiatrowe. Różnica pomiędzy wymienionymi rodzajami złota jest taka, że złoto transferowe przylega do bibułki, co ułatwia pracę nawet na wolnym powietrzu.
Szlagmetal jest to stop m.in. miedzi i cynku. Dość dobrze imituje złoto szlagmetal oznaczany kodem 2,5. Najczęściej można kupić płatki szlagmetalu o wymiarach 16x16 cm, w pakietach po 100 szt. płatków.